Hàng giả là gì? Cách kiểm tra và xác thực sản phẩm

Hàng giả là gì?

Hàng giả là hàng hóa có một hoặc nhiều đặc điểm, thông tin hoặc giá trị không đúng với bản chất được công bố và thuộc các trường hợp được pháp luật quy định là hàng giả.

Theo quy định tại Nghị định 98/2020/NĐ-CP, khái niệm hàng giả không chỉ liên quan đến việc sao chép thương hiệu hoặc bao bì. Tùy từng trường hợp, hàng hóa có thể bị xác định là hàng giả khi có vấn đề về giá trị sử dụng, công dụng, chất lượng, nhãn hàng hóa, bao bì, nguồn gốc xuất xứ hoặc các thông tin nhận diện theo quy định. Nghị định 98/2020/NĐ-CP đã được sửa đổi, bổ sung, trong đó có Nghị định 17/2022/NĐ-CP và Nghị định 24/2025/NĐ-CP.

Vì vậy, không nên hiểu đơn giản hàng giả là sản phẩm có bao bì giống hàng chính hãng. Việc xác định một sản phẩm có phải hàng giả hay không cần dựa trên đặc điểm hàng hóa, thông tin công bố và căn cứ pháp lý tương ứng.

Để hiểu rõ hơn về sản phẩm đối lập với hàng giả, có thể xem thêm định nghĩa rõ ràng về khái niệm hàng thật là gì?.

Hàng giả và hàng nhái có giống nhau không?

“Hàng giả” và “hàng nhái” thường được sử dụng cùng nhau trong giao tiếp hằng ngày, nhưng không nên xem đây là hai khái niệm pháp lý hoàn toàn tách biệt.

Hàng giả là khái niệm được pháp luật quy định cụ thể. Trong khi đó, hàng nhái thường là cách gọi phổ biến để mô tả những sản phẩm có sự bắt chước về tên gọi, kiểu dáng, bao bì, hình thức hoặc đặc điểm nhận diện của một sản phẩm khác.

Tùy hành vi cụ thể, sản phẩm thường được gọi là “hàng nhái” có thể liên quan đến nhiều dạng vi phạm khác nhau, chẳng hạn như quyền sở hữu trí tuệ, nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý hoặc quy định về ghi nhãn hàng hóa.

Do đó, khi kiểm tra một sản phẩm nghi ngờ, không nên chỉ đặt câu hỏi “đây là hàng giả hay hàng nhái?” mà nên xác định sản phẩm có những điểm bất thường nào, thông tin có khớp với nguồn chính thức hay không và có cơ chế xác thực nào được doanh nghiệp cung cấp.

Hàng giả gây ảnh hưởng gì?

Hàng giả có thể tạo ra nhiều hệ quả khác nhau đối với người tiêu dùng, doanh nghiệp và thị trường.

Đối với người tiêu dùng

Người mua có thể chịu thiệt hại về tài chính khi trả tiền cho sản phẩm không đúng với thông tin được giới thiệu. Với những nhóm sản phẩm liên quan trực tiếp đến sức khỏe như thực phẩm, mỹ phẩm hoặc dược phẩm, sản phẩm không bảo đảm chất lượng còn có thể làm phát sinh những rủi ro khác.

Đối với doanh nghiệp

Hàng giả có thể làm giảm doanh thu, ảnh hưởng hình ảnh thương hiệu và khiến doanh nghiệp phải tăng chi phí kiểm soát thị trường, xử lý khiếu nại hoặc xác minh sản phẩm.

Đặc biệt, khi sản phẩm giả được bán qua nhiều kênh khác nhau, doanh nghiệp có thể khó xác định nguồn phát sinh và phạm vi lưu hành nếu không có dữ liệu định danh hoặc hệ thống quản lý phù hợp.

Đối với thị trường

Hàng giả làm giảm tính minh bạch của thị trường, tạo ra cạnh tranh không lành mạnh và ảnh hưởng đến niềm tin của người mua đối với sản phẩm, thương hiệu và kênh phân phối.

Cách kiểm tra và xác thực sản phẩm có dấu hiệu hàng giả

Không có một dấu hiệu bên ngoài nào có thể áp dụng cho mọi sản phẩm để kết luận ngay đó là hàng thật hay hàng giả.

Giá bán, nguồn mua, bao bì, mã vạch, QR Code hay tem chống hàng giả đều có thể cung cấp những thông tin khác nhau trong quá trình kiểm tra. Cách tiếp cận phù hợp hơn là thu thập và đối chiếu nhiều nguồn thông tin trước khi đưa ra kết luận.

Kiểm tra nguồn mua và thông tin người bán

Nguồn mua là một trong những thông tin nên kiểm tra đầu tiên.

Có thể xem xét:

• Sản phẩm được mua từ website, cửa hàng hay gian hàng nào.
• Người bán có phải đại lý hoặc nhà phân phối được thương hiệu công bố hay không.
• Thông tin doanh nghiệp, địa chỉ và chính sách bán hàng có rõ ràng không.
• Hóa đơn, chứng từ mua hàng có được cung cấp không.
• Giá bán có chênh lệch bất thường so với các kênh chính thức hay không.

Giá thấp không phải bằng chứng để kết luận hàng giả, nhưng giá bán bất thường kết hợp với nguồn mua không rõ ràng có thể là lý do để người mua kiểm tra kỹ hơn.

Đối chiếu thông tin sản phẩm với nguồn chính thức

Tìm thông tin của sản phẩm trên website hoặc kênh chính thức của thương hiệu.

Có thể đối chiếu:

• Tên sản phẩm.
• Quy cách, dung tích hoặc trọng lượng.
• Thành phần.
• Nhà sản xuất.
• Xuất xứ.
• Hình ảnh bao bì.
• Thông tin hướng dẫn sử dụng.
• Mã sản phẩm hoặc số serial nếu có.

Nếu thông tin trên sản phẩm không thống nhất với dữ liệu chính thức, người mua nên xem đây là dấu hiệu cần xác minh thêm, thay vì lập tức kết luận sản phẩm là hàng giả.

Kiểm tra bao bì và thông tin nhận diện

Bao bì có thể cung cấp nhiều dấu hiệu để phát hiện bất thường.

Có thể kiểm tra:

• Lỗi chính tả hoặc cách trình bày thông tin.
• Logo và tên thương hiệu.
• Chất lượng in ấn.
• Thông tin nhà sản xuất.
• Số lô, ngày sản xuất, hạn sử dụng.
• Tem niêm phong.
• Mã sản phẩm.
• Sự thống nhất giữa hộp, chai, lọ hoặc các bộ phận của sản phẩm.

Tuy nhiên, bao bì đẹp không chứng minh sản phẩm là hàng thật và bao bì có lỗi cũng chưa đủ để kết luận hàng giả. Những dấu hiệu này nên được sử dụng cùng các nguồn thông tin khác.

Kiểm tra mã vạch

Mã vạch chủ yếu được sử dụng để nhận diện và tra cứu thông tin sản phẩm.

Người dùng có thể quét mã vạch để kiểm tra thông tin hiển thị và đối chiếu với sản phẩm đang cầm trên tay.

Tuy nhiên, quét được mã vạch không đồng nghĩa với việc sản phẩm chắc chắn là hàng chính hãng. Mã vạch của sản phẩm chính hãng có thể bị sao chép và in lại trên hàng giả.

Vì vậy, nếu muốn tìm hiểu cách sử dụng barcode trong quá trình kiểm tra sản phẩm, có thể xem cách check mã vạch kiểm tra hàng thật.

Lưu ý: Barcode là công cụ nhận diện sản phẩm, không phải cơ chế chống giả độc lập.

Kiểm tra QR Code hoặc mã xác thực

QR Code có thể được sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau. Một QR Code thông thường có thể chỉ dẫn đến website, trang sản phẩm hoặc thông tin marketing.

Do đó:

Có QR Code ≠ chắc chắn là hàng chính hãng.

QR Code có giá trị xác thực khi được kết nối với hệ thống dữ liệu và cơ chế xác thực phù hợp.

Khi quét một mã QR trên sản phẩm, người dùng nên:

1. Kiểm tra URL mà mã QR dẫn đến.
2. Đối chiếu thông tin hiển thị với sản phẩm.
3. Kiểm tra trạng thái xác thực nếu hệ thống có cung cấp.
4. Xem cảnh báo hoặc lịch sử xác thực nếu có.
5. Liên hệ thương hiệu nếu kết quả không khớp hoặc có dấu hiệu bất thường.

Có thể tìm hiểu thêm về xác thực sản phẩm là gì để hiểu rõ hơn sự khác biệt giữa tra cứu thông tin và xác thực.

Kiểm tra tem chống hàng giả

Tem chống hàng giả có thể sử dụng nhiều công nghệ như tem vật lý, hologram, mã cào, SMS, QR Code hoặc NFC.

Tuy nhiên, không nên chỉ nhìn hình thức của tem để kết luận sản phẩm thật hay giả.

Một hệ thống tem xác thực có thể kết hợp:

• Mã định danh riêng cho từng sản phẩm.
• QR Code.
• Mã serial.
• Cơ chế xác thực một lần.
• Dữ liệu lịch sử quét.
• Cảnh báo hành vi quét bất thường.
• Hệ thống quản lý dữ liệu phía doanh nghiệp.

Do đó, hiệu quả của tem chống giả không chỉ phụ thuộc vào việc tem trông như thế nào, mà còn phụ thuộc vào công nghệ và hệ thống xác thực phía sau. iCheck cũng phân tích khá rõ sự khác biệt giữa tem vật lý, tem bán điện tử và tem xác thực điện tử trong bài các loại tem chống giả phổ biến hiện nay.

Tổng hợp nhiều thông tin trước khi kết luận

Sau khi kiểm tra nguồn mua, bao bì, thông tin sản phẩm, barcode, QR Code và tem chống giả, người mua nên tổng hợp các kết quả.

Có thể hình dung quá trình như sau:

Nguồn mua → thông tin sản phẩm → bao bì → barcode → QR Code/tem xác thực → đối chiếu dữ liệu → xác minh thêm nếu cần.

Nếu nhiều thông tin thống nhất với dữ liệu từ thương hiệu hoặc hệ thống xác thực, người mua có thêm cơ sở để đánh giá sản phẩm.

Ngược lại, nếu xuất hiện nhiều điểm không thống nhất, nên tạm dừng sử dụng hoặc mua thêm sản phẩm và liên hệ thương hiệu, nhà phân phối hoặc đơn vị có thẩm quyền để xác minh.

Mã vạch có giúp nhận biết hàng giả không?

Mã vạch không phải công cụ chống giả độc lập.

Barcode có chức năng chính là nhận diện sản phẩm và hỗ trợ quản lý hàng hóa. Một mã vạch hợp lệ có thể được sử dụng trên nhiều đơn vị sản phẩm cùng loại.

Vì vậy, một sản phẩm giả có thể sao chép mã vạch của sản phẩm chính hãng và in lại trên bao bì.

Điều này có nghĩa:

Quét mã vạch ra đúng tên sản phẩm chưa đủ để kết luận sản phẩm đó là hàng thật.

Để xác thực sản phẩm, cần kết hợp barcode với các dữ liệu khác hoặc sử dụng cơ chế xác thực riêng của thương hiệu.

QR Code có giúp xác thực hàng thật không?

QR Code có thể tham gia vào quá trình xác thực, nhưng bản thân QR Code không mặc nhiên chứng minh sản phẩm chính hãng.

Điểm quan trọng nằm ở hệ thống phía sau mã.

Ví dụ, một QR Code có thể chỉ dẫn người dùng tới:

• Website giới thiệu sản phẩm.
• Trang thông tin doanh nghiệp.
• Landing page marketing.
• Hệ thống truy xuất nguồn gốc.
• Hệ thống xác thực sản phẩm.

Trong trường hợp QR Code được kết nối với hệ thống xác thực, mỗi sản phẩm có thể được gắn một mã định danh riêng và hệ thống có thể ghi nhận trạng thái, lịch sử hoặc những dấu hiệu bất thường trong quá trình quét.

Vì vậy, khi check QR Code, người dùng không chỉ nên nhìn xem “có mở được trang web hay không”, mà cần xem thông tin và trạng thái xác thực có phù hợp với sản phẩm hay không.

Tem chống hàng giả có giúp xác thực sản phẩm không?

Tem chống hàng giả là một trong những phương thức doanh nghiệp có thể sử dụng để hỗ trợ người tiêu dùng xác thực sản phẩm.

Tùy công nghệ, tem có thể sử dụng:

• Hologram.
• Tem vỡ.
• Mã cào.
• SMS.
• QR Code.
• NFC.
• Mã định danh riêng cho từng sản phẩm.

Trong đó, các giải pháp tem số hóa có thể kết nối mã định danh của sản phẩm với hệ thống dữ liệu, giúp doanh nghiệp theo dõi lượt quét và phát hiện những dấu hiệu bất thường.

Với tem QR Code, chẳng hạn, hệ thống có thể sử dụng mã định danh riêng cho từng sản phẩm và ghi nhận dữ liệu xác thực. Đây là cách tiếp cận khác với việc chỉ in một QR Code tĩnh giống nhau trên toàn bộ sản phẩm.

Doanh nghiệp có thể tham khảo giải pháp tem chống hàng giả QR Code để hiểu rõ hơn về mô hình xác thực sản phẩm bằng mã định danh.

Làm gì khi nghi ngờ mua phải hàng giả?

Nếu sản phẩm có nhiều dấu hiệu bất thường, người mua không nên vội kết luận chỉ dựa trên một yếu tố.

Có thể thực hiện theo các bước:

Bước 1: Tạm dừng sử dụng nếu sản phẩm có nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe

Đặc biệt với thực phẩm, mỹ phẩm, dược phẩm hoặc các sản phẩm sử dụng trực tiếp trên cơ thể.

Bước 2: Lưu lại bằng chứng mua hàng

Giữ:

• Hóa đơn.
• Tin nhắn đặt hàng.
• Thông tin người bán.
• Hình ảnh sản phẩm.
• Bao bì và tem.
• Mã sản phẩm.
• Kết quả xác thực nếu có.

Bước 3: Liên hệ thương hiệu hoặc nhà phân phối

Cung cấp hình ảnh, mã sản phẩm và thông tin mua hàng để được kiểm tra.

Bước 4: Báo cáo khi có căn cứ nghi ngờ vi phạm

Trong trường hợp cần thiết, người tiêu dùng có thể liên hệ cơ quan chức năng có thẩm quyền để được hướng dẫn xử lý.

Nếu doanh nghiệp phát hiện sản phẩm giả đang lưu hành trên thị trường, việc thu thập dữ liệu về mã sản phẩm, điểm bán, khu vực xuất hiện và lịch sử xác thực có thể hỗ trợ quá trình kiểm tra và xử lý.

Quy định pháp luật về hàng giả

Hàng giả là lĩnh vực được điều chỉnh bởi nhiều quy định pháp luật tùy theo loại hàng hóa và hành vi vi phạm.

Nghị định 98/2020/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Nghị định này có hiệu lực từ ngày 15/10/2020.

Nghị định 98/2020/NĐ-CP sau đó được sửa đổi, bổ sung bởi các văn bản liên quan, trong đó Nghị định 24/2025/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 21/02/2025 và có hiệu lực cùng ngày.

Tùy tính chất, mức độ và loại hàng hóa, hành vi sản xuất hoặc kinh doanh hàng giả có thể bị áp dụng các hình thức xử phạt hành chính, biện pháp khắc phục hậu quả hoặc các chế tài khác theo quy định hiện hành.

Do quy định pháp luật có thể được sửa đổi, bổ sung theo thời gian, khi cần xác định mức xử phạt cụ thể nên đối chiếu trực tiếp với văn bản pháp luật đang có hiệu lực thay vì chỉ dựa vào một bảng mức phạt trong bài viết.

FAQ về hàng giả

Hàng giả là gì?

Hàng giả là hàng hóa có một hoặc nhiều đặc điểm, thông tin hoặc giá trị không đúng với bản chất được công bố và thuộc các trường hợp được pháp luật quy định là hàng giả. Phạm vi hàng giả có thể liên quan đến chất lượng, công dụng, nhãn hàng hóa, bao bì, nguồn gốc xuất xứ và các yếu tố khác tùy trường hợp.

Hàng giả và hàng nhái có giống nhau không?

Không nên xem đây là hai khái niệm pháp lý hoàn toàn tách biệt. “Hàng giả” là khái niệm được pháp luật quy định, trong khi “hàng nhái” thường được sử dụng để mô tả sản phẩm có yếu tố bắt chước sản phẩm khác. Một sản phẩm được gọi là hàng nhái có thể liên quan đến nhiều hành vi vi phạm khác nhau tùy trường hợp.

Quét mã vạch có biết hàng thật không?

Không. Mã vạch chủ yếu giúp nhận diện và tra cứu thông tin sản phẩm. Mã vạch có thể bị sao chép nên việc quét ra đúng tên sản phẩm không đủ để chứng minh sản phẩm là hàng chính hãng.

QR Code có chứng minh sản phẩm là hàng thật không?

Không phải mọi QR Code đều có chức năng xác thực. QR Code chỉ có giá trị xác thực khi được kết nối với hệ thống dữ liệu và cơ chế xác thực phù hợp.

Tem chống hàng giả có chắc chắn chứng minh hàng thật không?

Không nên chỉ dựa vào hình thức của tem. Cần kiểm tra công nghệ, mã định danh và kết quả từ hệ thống xác thực phía sau tem nếu có.

Làm gì khi nghi ngờ mua phải hàng giả?

Nên giữ lại sản phẩm và bằng chứng mua hàng, kiểm tra thông tin từ thương hiệu hoặc nhà phân phối, sử dụng hệ thống xác thực chính thức nếu có và liên hệ cơ quan chức năng khi cần thiết.

Kết luận

Hàng giả không nên được nhận biết chỉ bằng một dấu hiệu đơn lẻ. Bao bì, giá bán, nguồn mua, mã vạch, QR Code và tem chống hàng giả đều có thể cung cấp những thông tin khác nhau trong quá trình kiểm tra.

Thay vì tìm một đặc điểm để kết luận ngay “thật” hay “giả”, người mua nên đối chiếu nhiều nguồn thông tin, kiểm tra dữ liệu từ thương hiệu và sử dụng hệ thống xác thực khi sản phẩm có hỗ trợ.

Đối với doanh nghiệp, việc phòng ngừa hàng giả cũng không chỉ dừng ở việc in một chiếc tem lên bao bì. Một giải pháp xác thực hiệu quả cần kết hợp mã định danh sản phẩm, cơ chế xác thực và hệ thống dữ liệu để doanh nghiệp có thể phát hiện những dấu hiệu bất thường và hỗ trợ người tiêu dùng kiểm tra sản phẩm.

Tìm hiểu thêm giải pháp tem chống hàng giả QR Code của iCheck để xây dựng hệ thống xác thực sản phẩm cho doanh nghiệp

Cập nhật lần cuối: 25/09/2026