Quét mã vạch truy xuất nguồn gốc có được không? Sự thật nhiều người hiểu sai
Khi mua thực phẩm, mỹ phẩm hay hàng tiêu dùng, nhiều người có thói quen mở điện thoại để quét mã vạch truy xuất nguồn gốc với mong muốn kiểm tra sản phẩm có chính hãng hay không, được sản xuất ở đâu và có minh bạch thông tin hay không.
Tuy nhiên, đây cũng là một trong những hiểu lầm phổ biến nhất. Thực tế, mã vạch (Barcode), mã QR thông thường và QR Code truy xuất nguồn gốc là ba công nghệ hoàn toàn khác nhau, mỗi loại phục vụ một mục đích riêng.
Trong bài viết này, bạn sẽ hiểu:
- Quét mã vạch có truy xuất được nguồn gốc không?
- Vì sao có sản phẩm quét được đầy đủ thông tin nhưng có sản phẩm lại không?
- Phân biệt mã vạch, QR Code và QR Code truy xuất nguồn gốc.
- Doanh nghiệp cần làm gì để triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc hiệu quả.
Quét mã vạch truy xuất nguồn gốc có được không?
Câu trả lời là: Không.
Mã vạch (Barcode) chỉ chứa mã định danh sản phẩm (GTIN), được sử dụng để nhận diện hàng hóa trong hoạt động bán lẻ, quản lý kho, logistics và chuỗi cung ứng.
Khi quét mã vạch, hệ thống chỉ có thể tra cứu những thông tin cơ bản như:
- Tên sản phẩm
- Thương hiệu
- Doanh nghiệp đăng ký mã số mã vạch
- Quốc gia cấp mã
- Một số thông tin được lưu trong cơ sở dữ liệu của ứng dụng quét mã
Mã vạch không lưu trữ các dữ liệu như:
- Vùng nguyên liệu
- Lô sản xuất
- Nhật ký sản xuất
- Chứng nhận chất lượng
- Quá trình vận chuyển
- Đơn vị phân phối
- Lịch sử lưu kho
Do đó, chỉ quét mã vạch sẽ không thể truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
Kết luận: Quét mã vạch chỉ giúp nhận diện sản phẩm và tra cứu một số thông tin cơ bản. Muốn truy xuất nguồn gốc đầy đủ, sản phẩm cần được tích hợp mã QR truy xuất nguồn gốc kết nối với hệ thống cơ sở dữ liệu lưu trữ toàn bộ hành trình của sản phẩm từ sản xuất đến phân phối.
Vì sao nhiều người hiểu nhầm quét mã vạch có thể truy xuất nguồn gốc?
Nguyên nhân từ việc phần lớn sản phẩm trên thị trường đều in mã vạch trên bao bì.
Trong nhiều năm, người tiêu dùng đã quen với việc sử dụng các ứng dụng như iCheck, Google Lens hoặc camera điện thoại để quét mã và xem thông tin sản phẩm. Điều này khiến nhiều người cho rằng quét mã vạch đồng nghĩa với truy xuất nguồn gốc.
Thực tế, thông tin hiển thị sau khi quét có thể đến từ:
- Cơ sở dữ liệu của ứng dụng quét mã.
- Website của doanh nghiệp.
- Hệ thống truy xuất nguồn gốc được liên kết với QR Code.
Chỉ trường hợp thứ ba mới được xem là truy xuất nguồn gốc đúng nghĩa, bởi dữ liệu được doanh nghiệp quản lý và cập nhật xuyên suốt vòng đời của sản phẩm.
Phân biệt mã vạch, QR Code và QR Code truy xuất nguồn gốc
|
Tiêu chí |
Mã vạch (Barcode) |
QR Code thông thường |
QR Code truy xuất nguồn gốc |
|
Nhận diện sản phẩm |
✓ |
✓ |
✓ |
|
Liên kết website |
✗ |
✓ |
✓ |
|
Hiển thị thông tin sản phẩm |
Hạn chế |
Có |
Có |
|
Truy xuất nguồn gốc |
✗ |
✗ |
✓ |
|
Theo dõi lô sản xuất |
✗ |
✗ |
✓ |
|
Hiển thị nhật ký sản xuất |
✗ |
✗ |
✓ |
|
Quản lý dữ liệu động |
✗ |
✗ |
✓ |
Có thể hiểu đơn giản:
- Mã vạch dùng để định danh sản phẩm.
- QR Code thông thường dùng để mở website, tài liệu, video hoặc thông tin tĩnh.
- QR Code truy xuất nguồn gốc được kết nối với hệ thống dữ liệu, giúp hiển thị toàn bộ thông tin về hành trình của sản phẩm.
Vì sao có sản phẩm quét được đầy đủ thông tin, có sản phẩm lại không?
Điều khác biệt không nằm ở ứng dụng quét mã mà nằm ở dữ liệu phía sau mã.
Trường hợp 1: Chỉ có mã vạch
Người dùng chỉ xem được một số thông tin nhận diện sản phẩm hoặc không có dữ liệu nếu ứng dụng chưa cập nhật.
Trường hợp 2: Có QR Code nhưng chỉ dẫn tới website
Sau khi quét, người dùng được chuyển đến website, fanpage, catalogue hoặc trang giới thiệu sản phẩm.
Đây không phải truy xuất nguồn gốc.
Trường hợp 3: QR Code được kết nối với hệ thống truy xuất nguồn gốc
Sau khi quét, người dùng có thể xem:
- Thông tin doanh nghiệp
- Vùng nguyên liệu
- Lô sản xuất
- Ngày sản xuất
- Chứng nhận
- Nhật ký sản xuất
- Hành trình vận chuyển
- Thông tin phân phối
Đây mới là hình thức truy xuất nguồn gốc đầy đủ.
Vì sao quét mã vạch nhưng không hiện nguồn gốc?
Nhiều người nhầm tưởng đây là ứng dụng quét mã bị lỗi nhưng thường là do một trong các lý do sau:
- Sản phẩm chỉ được in mã vạch, không có QR Code truy xuất.
- Doanh nghiệp chưa triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc.
- QR Code chỉ liên kết đến website giới thiệu sản phẩm.
- Doanh nghiệp chưa cập nhật dữ liệu truy xuất cho từng lô hàng.
Điều này cho thấy ứng dụng quét mã chỉ là công cụ đọc mã, còn khả năng truy xuất phụ thuộc hoàn toàn vào dữ liệu mà doanh nghiệp xây dựng và quản lý.
Có thể dùng ứng dụng nào để quét mã kiểm tra nguồn gốc?
Hiện nay người dùng có thể sử dụng nhiều công cụ khác nhau như:
- Camera trên điện thoại
- Google Lens
- Ứng dụng iCheck
- Zalo
- Các ứng dụng quét QR Code khác
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng mọi ứng dụng đều chỉ có nhiệm vụ đọc mã.
Nếu thiếu hệ thống truy xuất hoặc liên kết dữ liệu QR, người dùng không thể xem nguồn gốc sản phẩm trên bất kỳ ứng dụng nào
QR Code truy xuất nguồn gốc hoạt động như thế nào?
QR Code đóng vai trò như một công cụ giúp kết nối người dùng với hệ thống dữ liệu trực tuyến của doanh nghiệp.
Quy trình hoạt động thường gồm các bước:
- Doanh nghiệp xây dựng hệ thống quản lý truy xuất nguồn gốc.
- Dữ liệu về nguyên liệu, sản xuất, đóng gói, vận chuyển và phân phối được cập nhật lên hệ thống.
- Mỗi sản phẩm hoặc mỗi lô hàng được gắn một QR Code liên kết với dữ liệu tương ứng.
- Người tiêu dùng quét QR Code bằng điện thoại.
- Hệ thống truy xuất sẽ hiển thị toàn bộ thông tin đã được doanh nghiệp cập nhật.
Có thể thấy, QR Code chỉ là cầu nối, còn hệ thống dữ liệu mới là yếu tố quyết định khả năng truy xuất nguồn gốc.
Xem thêm: Mã QR truy xuất nguồn gốc sản phẩm hoạt động như thế nào?
Doanh nghiệp cần gì để triển khai truy xuất nguồn gốc bằng QR Code?
Để xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc bài bản, doanh nghiệp không chỉ cần tạo QR Code mà còn phải xây dựng nền tảng quản lý dữ liệu.
Một hệ thống hoàn chỉnh thường bao gồm:
- Quản lý thông tin sản phẩm.
- Quản lý vùng nguyên liệu.
- Quản lý lô sản xuất.
- Quản lý chứng nhận.
- Theo dõi quá trình đóng gói và vận chuyển.
- Tạo QR Code cho từng sản phẩm hoặc từng lô hàng.
- Hiển thị thông tin minh bạch khi người tiêu dùng quét mã.
- Phần mềm truy xuất nguồn gốc sản phẩm
Nếu chỉ tạo QR Code mà không có hệ thống dữ liệu phía sau thì QR Code chỉ đóng vai trò như một đường dẫn thông thường và không thể đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc.
Để iCheck giúp bạn hoàn thiện nền tảng quản lý dữ liệu phía sau bằng Giải pháp truy xuất nguồn gốc sản phẩm của iCheck.
Lợi ích của QR Code truy xuất nguồn gốc
Đối với doanh nghiệp
Việc triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc mang lại nhiều lợi ích như:
- Minh bạch thông tin sản phẩm.
- Tăng niềm tin của khách hàng.
- Quản lý theo từng lô sản xuất.
- Hỗ trợ thu hồi sản phẩm khi phát sinh sự cố.
- Đáp ứng yêu cầu của đối tác, siêu thị và thị trường xuất khẩu.
- Tăng khả năng bảo vệ thương hiệu và chống gian lận.
Đối với người tiêu dùng
Người tiêu dùng có thể:
- Dễ dàng kiểm tra nguồn gốc sản phẩm.
- Xem thông tin chính xác từ doanh nghiệp.
- Nhận biết sản phẩm minh bạch.
- An tâm hơn khi lựa chọn và sử dụng hàng hóa.
Câu hỏi thường gặp
Quét mã vạch có truy xuất nguồn gốc được không?
Không. Mã vạch chỉ dùng để định danh sản phẩm và không lưu trữ dữ liệu về nguồn gốc hay quá trình sản xuất.
QR Code nào cũng truy xuất được nguồn gốc?
Không. Chỉ mã QR được liên kết với hệ thống dữ liệu truy xuất mới có khả năng này.
Camera điện thoại có quét được QR truy xuất nguồn gốc không?
Có. Camera quét được mọi mã QR, nhưng thông tin hiển thị sẽ tùy thuộc vào hệ thống của doanh nghiệp.
Vì sao quét mã nhưng không thấy thông tin?
Do mã chỉ dẫn về website thông thường, hoặc doanh nghiệp chưa đồng bộ dữ liệu vào mã QR.
Muốn triển khai truy xuất nguồn gốc cần những gì?
Doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống quản lý dữ liệu sản xuất và liên kết trực tiếp dữ liệu đó vào mã QR.
Mã vạch thông thường không thể truy xuất nguồn gốc do chỉ có chức năng định danh sản phẩm và quản lý nội bộ, không lưu trữ dữ liệu sản xuất.
Trong khi đó, QR Code truy xuất nguồn gốc được kết nối với hệ thống dữ liệu của doanh nghiệp, cho phép hiển thị thông tin như vùng nguyên liệu, lô sản xuất, chứng nhận, quá trình vận chuyển và các dữ liệu liên quan đến hành trình của sản phẩm.
Vì vậy, triển khai hệ thống truy xuất bằng QR Code là giải pháp toàn diện giúp doanh nghiệp minh bạch thông tin và tối ưu hóa niềm tin khách hàng.
Quét mã vạch truy xuất nguồn gốc là điều không thể thực hiện nếu sản phẩm chỉ sử dụng barcode. Mã vạch chỉ có chức năng định danh sản phẩm và hỗ trợ quản lý trong chuỗi cung ứng, chứ không lưu trữ thông tin về nguồn gốc hay quá trình sản xuất.
Trong khi đó, QR Code truy xuất nguồn gốc được kết nối với hệ thống dữ liệu của doanh nghiệp, cho phép hiển thị thông tin như vùng nguyên liệu, lô sản xuất, chứng nhận, quá trình vận chuyển và các dữ liệu liên quan đến hành trình của sản phẩm.
Vì vậy, nếu doanh nghiệp muốn minh bạch thông tin, nâng cao niềm tin của khách hàng và đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc ngày càng cao của thị trường, việc triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc kết hợp với QR Code là giải pháp toàn diện và bền vững.
Cập nhật lần cuối: 28/07/2026
