Tiêu chuẩn truy xuất nguồn gốc theo GS1 cho doanh nghiệp

GS1 là tiêu chuẩn định danh và truy xuất nguồn gốc được công nhận rộng rãi nhất thế giới. Bài viết sau iCheck tổng hợp đầy đủ các thành phần của tiêu chuẩn truy xuất nguồn gốc theo GS1: hệ thống mã định danh, yêu cầu dữ liệu, mô hình chia sẻ và quy trình triển khai thực tế cho doanh nghiệp.

GS1 là gì và tiêu chuẩn truy xuất nguồn gốc toàn cầu GS1 là gì?

GS1 là một tổ chức phi lợi nhuận, chuyên xây dựng và phổ biến các tiêu chuẩn định danh, mã hóa và trao đổi dữ liệu dùng chung cho chuỗi cung ứng toàn cầu. 

Tại Việt Nam, GS1 Việt Nam (trực thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ) là đơn vị được ủy quyền quản lý và cấp mã số mã vạch theo chuẩn quốc tế này.

GS1 đã công bố tiêu chuẩn chung về truy xuất nguồn gốc (GS1 Global Traceability Standard) từ năm 2007, với mục tiêu hướng dẫn doanh nghiệp cách thiết kế và vận hành một hệ thống truy xuất dựa trên dữ liệu đã được chuẩn hóa.

Tiêu chuẩn này xây dựng trên ba nguyên tắc cốt lõi, áp dụng xuyên suốt vòng đời của một đối tượng cần truy xuất:

• Định danh (Identify): mọi sản phẩm, địa điểm, tài sản, đối tác tham gia chuỗi cung ứng đều phải có một mã số duy nhất, không trùng lặp trên phạm vi toàn cầu.
• Ghi nhận (Capture): các sự kiện xảy ra với đối tượng (sản xuất, đóng gói, vận chuyển, lưu kho…) phải được ghi lại một cách tự động và có hệ thống.
• Chia sẻ (Share): dữ liệu ghi nhận được phải có khả năng trao đổi giữa các bên liên quan khi cần truy xuất.

Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn trải dài qua toàn bộ vòng đời sản phẩm, bao gồm: sản xuất và chế biến nguyên liệu; tập hợp/phân tách sản phẩm và tài sản liên quan; vận chuyển và phân phối (kể cả thương mại xuyên biên giới); bảo trì, sửa chữa trong quá trình sử dụng; tiêu thụ và quản lý phân phối; và cuối cùng là thu hồi, xử lý hoặc tái chế sản phẩm.

Hệ thống mã định danh theo chuẩn GS1

Nền tảng của toàn bộ tiêu chuẩn GS1 là hệ thống mã định danh duy nhất, đảm bảo mỗi sản phẩm chỉ có một mã định danh duy nhất, dùng chung cho mọi bên trong chuỗi cung ứng.

Quy trình triển khai truy xuất nguồn gốc theo chuẩn GS1

GS1 mô tả quy trình xây dựng một hệ thống truy xuất hoàn chỉnh qua 5 giai đoạn lớn:

1. Lập kế hoạch và tổ chức

Xác định cách thu thập, chia sẻ, lưu trữ dữ liệu, và cách quản lý mối liên kết giữa đầu vào – các bước xử lý nội bộ – đầu ra.

2. Chuẩn hóa dữ liệu gốc

Cấp mã định danh GS1 cho tất cả đối tượng cần quản lý: đối tác/bên tham gia (GLN), địa điểm (GLN), tài sản (GIAI/GRAI), và sản phẩm (GTIN). Sau đó, các bên trao đổi dữ liệu gốc này với nhau để thống nhất “ngôn ngữ chung”.

3. Ghi chép dữ liệu truy xuất

Gắn mã định danh lên vật phẩm ngay khi tạo ra (qua mã vạch hoặc RFID), ghi nhận thông tin khi vật phẩm được gửi/nhận, thu thập thêm dữ liệu từ các nguồn nội bộ và bên ngoài, sau đó chia sẻ và lưu trữ toàn bộ dữ liệu này.

4. Xử lý yêu cầu truy xuất

Khi có yêu cầu truy xuất (từ cơ quan quản lý, đối tác hay người tiêu dùng), hệ thống cần tiếp nhận yêu cầu, tra cứu và phản hồi thông tin tương ứng.

5. Sử dụng thông tin đã truy xuất

Dữ liệu truy xuất được dùng để ra quyết định hoặc xử lý tình huống thực tế, ví dụ: xác minh chất lượng, khoanh vùng thu hồi, hoặc đáp ứng yêu cầu kiểm định/xuất khẩu.

Tìm hiểu chi tiết tại bài viết: Quy trình triển khai truy xuất nguồn gốc theo chuẩn GS1

Tiêu chuẩn GS1 liên quan thế nào đến quy định tại Việt Nam?

Khung pháp lý trong nước đang dần định hướng theo chuẩn quốc tế này:

• Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 37/2026/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa. Đây là văn bản pháp lý mới nhất, tạo ra bước ngoặt lớn ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động quản lý mã số mã vạch chuẩn GS1 và hệ thống truy xuất nguồn gốc tại Việt Nam
• Thông tư 02/2024/TT-BKHCN cụ thể hóa khái niệm truy xuất nguồn gốc và các thông tin tối thiểu mà một hệ thống truy xuất cần có.

Doanh nghiệp cần làm gì để áp dụng chuẩn GS1 vào hệ thống truy xuất?

Từ những nội dung trên, doanh nghiệp có thể tóm gọn lại thành các bước thực tế sau:

1. Đăng ký mã số mã vạch GS1 để có mã GTIN cho sản phẩm.
2. Cấp mã GLN cho các địa điểm liên quan (nhà máy, kho, chi nhánh phân phối).
3. Xác định các sự kiện truy xuất quan trọng (CTE) cần ghi nhận trong quy trình sản xuất – phân phối của mình.
4. Thiết lập hệ thống thu thập dữ liệu tương ứng với mô hình 5W cho từng CTE.
5. Lựa chọn mô hình chia sẻ dữ liệu phù hợp với quy mô và mức độ liên kết trong chuỗi cung ứng.
6. Kiểm tra định kỳ chất lượng dữ liệu theo 4 tiêu chí: đầy đủ, chính xác, nhất quán, hiệu lực.

Xem thêm: 

• Hệ thống truy xuất nguồn gốc
• Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì để đáp ứng quy định mới? 

iCheck áp dụng tiêu chuẩn GS1 trong giải pháp truy xuất nguồn gốc như thế nào?

Hệ thống truy xuất nguồn gốc của iCheck được xây dựng tuân thủ đồng thời chuẩn quốc gia và chuẩn GS1 toàn cầu, giúp doanh nghiệp:

• Cấp mã định danh GTIN cho sản phẩm và GLN cho từng địa điểm sản xuất, đóng gói
• Ghi nhận đầy đủ các sự kiện truy xuất trong nhật ký sản xuất: xuống giống, chăm sóc, thu hoạch, chế biến, đóng gói, vận chuyển
• Đảm bảo dữ liệu sẵn sàng kết nối, chia sẻ với hệ thống truy xuất quốc gia và đối tác trong chuỗi cung ứng khi cần kiểm định, xuất khẩu

Câu hỏi thường gặp

Tiêu chuẩn GS1 có bắt buộc áp dụng tại Việt Nam không? 

Hiện chưa có quy định bắt buộc áp dụng thống nhất chuẩn GS1 cho mọi hệ thống truy xuất trong nước, nhưng khung pháp lý đang dần định hướng theo chuẩn quốc tế này để đảm bảo khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu.

GTIN, GLN, SSCC khác nhau như thế nào? 

GTIN định danh sản phẩm, GLN định danh địa điểm/tổ chức, SSCC định danh đơn vị vận chuyển (pallet, thùng, container).

Doanh nghiệp nhỏ có cần áp dụng đầy đủ tiêu chuẩn GS1 ngay từ đầu không?

Không nhất thiết phải áp dụng toàn bộ ngay lập tức. Doanh nghiệp có thể bắt đầu từ việc đăng ký mã GTIN, GLN cơ bản, sau đó mở rộng dần các thành phần khác khi quy mô và yêu cầu tăng lên.

Kết luận

Áp dụng đúng chuẩn GS1 ngay từ đầu giúp doanh nghiệp tránh tình trạng dữ liệu rời rạc, khó liên thông. Nếu doanh nghiệp đang xây dựng hoặc đánh giá lại hệ thống truy xuất nguồn gốc của mình, có thể liên hệ iCheck qua hotline để được tư vấn cách áp dụng chuẩn GS1 phù hợp với ngành hàng và quy mô thực tế.

Cập nhật lần cuối: 26/08/2026