Truy xuất nguồn gốc có bắt buộc không? Quy định mới từ 01/07/2026

Trong quá trình chuyển đổi số sản phẩm, nhiều doanh nghiệp đặt câu hỏi: “Truy xuất nguồn gốc có bắt buộc không?” Đặc biệt, từ ngày 01/07/2026, khi Thông tư 31/2026/TT-BCT chính thức có hiệu lực, doanh nghiệp cần xác định rõ mình có thuộc nhóm phải thực hiện không.

Bài viết dưới đây giúp doanh nghiệp hiểu đúng phạm vi bắt buộc, cách tự đánh giá mức độ áp dụng và những việc nên chuẩn bị để chủ động đáp ứng yêu cầu mới. 

Truy xuất nguồn gốc có bắt buộc không?

Có, nhưng không áp dụng cho tất cả doanh nghiệp.

Theo Nghị định 37/2026/NĐ-CP và Thông tư 31/2026/TT-BCT (có hiệu lực từ ngày 01/07/2026), một số sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương sẽ thuộc nhóm phải thực hiện truy xuất nguồn gốc theo quy định.

Điều này có nghĩa:

• Không phải mọi doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh đều phải triển khai ngay hệ thống truy xuất.
• Nghĩa vụ áp dụng phụ thuộc vào nhóm sản phẩm, hàng hóa và phạm vi điều chỉnh của quy định pháp luật.
• Việc doanh nghiệp đã hoặc chưa sử dụng QR Code không quyết định việc có thuộc diện bắt buộc hay không. Trên thực tế, mã QR truy xuất nguồn gốc chỉ là công cụ giúp truy cập dữ liệu. Việc đáp ứng yêu cầu truy xuất còn phụ thuộc vào hệ thống quản lý dữ liệu phía sau.

Nếu doanh nghiệp chưa nắm rõ bản chất của hoạt động truy xuất, nên tìm hiểu trước truy xuất nguồn gốc là gì để phân biệt giữa truy xuất dữ liệu sản phẩm và việc chỉ gắn mã QR lên bao bì.

Đọc thêm: Truy xuất nguồn gốc sản phẩm là gì? Lợi ích, quy trình, ứng dụng

Doanh nghiệp nào bắt buộc thực hiện truy xuất nguồn gốc?

Việc có bắt buộc hay không phụ thuộc chủ yếu vào loại sản phẩm mà doanh nghiệp đang sản xuất, nhập khẩu hoặc kinh doanh.

Với doanh nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng, thực phẩm, dược phẩm, mỹ phẩm hoặc các ngành có yêu cầu cao về kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc đang dần trở thành một tiêu chuẩn quan trọng trong chuỗi cung ứng. Do đó, ngay cả khi chưa thuộc diện bắt buộc, doanh nghiệp vẫn nên chủ động đánh giá khả năng đáp ứng để tránh bị động khi yêu cầu thị trường thay đổi.

Khi thuộc diện phải triển khai, doanh nghiệp không chỉ cần xây dựng hệ thống quản lý dữ liệu truy xuất mà còn phải lựa chọn phương thức gắn mã định danh phù hợp trên từng sản phẩm. Tìm hiểu thêm về tem truy xuất nguồn gốc để hiểu cấu tạo, vai trò và cách ứng dụng trong thực tế.

Checklist: Doanh nghiệp của bạn có thuộc diện bắt buộc không?

Doanh nghiệp có thể tự đánh giá nhanh thông qua các câu hỏi sau:

1. Sản phẩm doanh nghiệp đang sản xuất hoặc kinh doanh có thuộc nhóm hàng hóa rủi ro cao không?
2. Sản phẩm có thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương theo quy định áp dụng không?
3. Doanh nghiệp có hoạt động sản xuất, nhập khẩu hoặc kinh doanh nhóm hàng thuộc diện áp dụng không?
4. Đối tác, nhà phân phối hoặc thị trường xuất khẩu có yêu cầu truy xuất nguồn gốc không?

Cách đánh giá:

• Nếu câu trả lời là “Có” ở các tiêu chí liên quan đến nhóm hàng hóa và phạm vi quản lý thì doanh nghiệp nên rà soát yêu cầu áp dụng cụ thể.
• Nếu chưa thuộc diện bắt buộc, doanh nghiệp vẫn nên chuẩn bị hệ thống dữ liệu để đáp ứng yêu cầu thương mại và quản trị trong tương lai.
• Việc chuẩn bị có thể bắt đầu bằng một phần mềm truy xuất nguồn gốc giúp quản lý dữ liệu sản phẩm, lô sản xuất và quá trình lưu thông một cách tập trung.

Doanh nghiệp chủ động rà soát điều kiện áp dụng truy xuất nguồn gốc thông qua hệ thống quản lý.

Nếu chưa thuộc diện bắt buộc thì doanh nghiệp có nên triển khai không?

Có. Truy xuất nguồn gốc không chỉ phục vụ mục tiêu tuân thủ pháp lý mà còn là công cụ giúp doanh nghiệp quản lý sản phẩm minh bạch hơn. Một số lợi ích chính:

Nếu doanh nghiệp đang trong giai đoạn xây dựng hệ thống, có thể tham khảo hướng dẫn tạo mã QR truy xuất nguồn gốc sản phẩm để hiểu quy trình triển khai từ khâu tạo mã đến quản lý dữ liệu.

Câu hỏi về truy xuất nguồn gốc bắt buộc

1. Truy xuất nguồn gốc có bắt buộc với tất cả doanh nghiệp không?

Không. Nghĩa vụ thực hiện truy xuất nguồn gốc phụ thuộc vào nhóm sản phẩm, hàng hóa và phạm vi áp dụng của quy định pháp luật. Không phải tất cả doanh nghiệp đều bắt buộc triển khai.

2. Doanh nghiệp có bắt buộc sử dụng VeriGoods không?

Không nhất thiết. Theo Thông tư 31/2026/TT-BCT, thương nhân có thể thực hiện truy xuất nguồn gốc thông qua Hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa của Bộ Công Thương (VeriGoods) hoặc hệ thống nội bộ có kết nối với hệ thống này, miễn đáp ứng yêu cầu quản lý dữ liệu và khả năng chia sẻ thông tin theo quy định áp dụng. 

Tìm hiểu chi tiết: VeriGoods là gì?

3. Có QR Code trên sản phẩm có được xem là đã truy xuất nguồn gốc không?

Không phải mọi QR Code đều là QR truy xuất nguồn gốc. Một mã QR chỉ giúp người dùng truy cập thông tin. Để đáp ứng yêu cầu truy xuất, doanh nghiệp cần có hệ thống dữ liệu phía sau để quản lý và xác minh thông tin sản phẩm.

4. Doanh nghiệp chưa bắt buộc có nên đầu tư hệ thống truy xuất không?

 Có thể cân nhắc triển khai nếu doanh nghiệp muốn nâng cao khả năng quản lý chuỗi cung ứng, đáp ứng yêu cầu đối tác hoặc chuẩn bị cho các thay đổi trong tương lai.

Kết luận

Truy xuất nguồn gốc có bắt buộc không?

Câu trả lời là: Có, nhưng không áp dụng cho tất cả doanh nghiệp.

Từ ngày 01/07/2026, các nhóm sản phẩm, hàng hóa thuộc phạm vi áp dụng theo Nghị định 37/2026/NĐ-CP và Thông tư 31/2026/TT-BCT cần đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc theo quy định.

Với các doanh nghiệp chưa thuộc diện bắt buộc, việc triển khai truy xuất nguồn gốc vẫn là một bước chuẩn bị quan trọng để:

• Minh bạch sản phẩm.
• Kiểm soát chuỗi cung ứng.
• Đáp ứng yêu cầu của đối tác.
• Chủ động trước xu hướng quản lý mới.

Nếu doanh nghiệp cần đánh giá khả năng đáp ứng quy định hoặc xây dựng hệ thống truy xuất phù hợp, hãy tìm hiểu Giải pháp truy xuất nguồn gốc iCheck Trace và đăng ký Demo để được tư vấn.

Cập nhật lần cuối: 06/08/2026