Truy xuất nguồn gốc xuất khẩu cần đáp ứng gì?

Doanh nghiệp xuất khẩu thường gặp một vấn đề: đã làm truy xuất nguồn gốc trong nước rồi, nhưng khi xuất hàng vẫn bị yêu cầu thêm mã số, dữ liệu. Lý do là thị trường nhập khẩu thường đặt ra tiêu chuẩn riêng, tách biệt với quy định của Việt Nam. 

Bài viết này giúp bạn hiểu rõ hơn về truy xuất nguồn gốc xuất khẩu và những gì cần chuẩn bị.

Vì sao xuất khẩu cần thêm yêu cầu truy xuất riêng?

Quy định truy xuất nguồn gốc trong nước phục vụ mục tiêu quản lý của cơ quan nhà nước Việt Nam. Còn nước nhập khẩu có hệ thống kiểm soát chất lượng riêng, và họ cần dữ liệu truy xuất để kiểm soát hàng hóa đi vào lãnh thổ của họ. Vì vậy, một sản phẩm đáp ứng đủ yêu cầu trong nước vẫn có thể chưa đủ điều kiện xuất khẩu, mà cần đáp ứng thêm yêu cầu của thị trường đích.

Yêu cầu truy xuất theo chuẩn quốc tế

Với hầu hết thị trường xuất khẩu, doanh nghiệp cần chuẩn hóa dữ liệu sản phẩm theo tiêu chuẩn GS1. Đây là hệ thống mã số mã vạch được dùng chung trên toàn cầu. Doanh nghiệp đăng ký mã doanh nghiệp GS1 để được cấp mã GTIN riêng cho từng sản phẩm, sau đó thể hiện mã này bằng định dạng mã vạch phù hợp với thị trường: EAN-13 phổ biến ở EU, UPC ở Mỹ, còn Nhật Bản thường dùng thêm mã GS1-128 hoặc QR cho logistics.

Việc chuẩn hóa theo GS1 giúp dữ liệu sản phẩm liên kết được với hệ thống của đối tác phân phối ở nước ngoài.

Yêu cầu riêng theo thị trường: trường hợp Trung Quốc

Trung Quốc là ví dụ rõ nhất cho việc thị trường nhập khẩu có yêu cầu truy xuất riêng. Với trái cây tươi, đặc biệt là sầu riêng, hàng xuất khẩu chính ngạch phải xuất phát từ vùng trồng và cơ sở đóng gói đã được cấp mã số, và mã số này phải được Tổng cục Hải quan Trung Quốc phê duyệt. Hai loại mã doanh nghiệp cần có:

Ngoài hai mã số này, doanh nghiệp cần đảm bảo thông tin truy xuất khớp với bao bì, tem nhãn và chứng từ xuất khẩu, cùng bộ hồ sơ hải quan đầy đủ: hợp đồng thương mại, hóa đơn, phiếu đóng gói, giấy chứng nhận xuất xứ, giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật.

Sầu riêng xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc phải đáp ứng yêu cầu về mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói. Nguồn ảnh: Internet

Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì để đáp ứng yêu cầu xuất khẩu?

Doanh nghiệp nên bắt đầu bằng việc xác định rõ thị trường xuất khẩu và tra cứu yêu cầu truy xuất cụ thể của thị trường đó, vì mỗi nước có quy định khác nhau, không có một chuẩn chung áp dụng cho tất cả. Với nông sản xuất khẩu sang Trung Quốc, doanh nghiệp cần đăng ký mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói trước khi xuất hàng. Với thị trường EU, Mỹ hoặc Nhật, doanh nghiệp nên đăng ký mã GS1 và chuẩn hóa dữ liệu sản phẩm theo định dạng mã vạch phù hợp.

Sau khi có mã số cần thiết, doanh nghiệp cần đảm bảo dữ liệu truy xuất nội bộ (nguyên liệu, sản xuất, lô hàng) khớp với thông tin trên bao bì và chứng từ xuất khẩu, vì sai lệch giữa các nguồn dữ liệu là nguyên nhân phổ biến khiến lô hàng bị chậm thông quan.

Câu hỏi thường gặp

1. Truy xuất nguồn gốc xuất khẩu có khác truy xuất nguồn gốc trong nước không?

Có. Truy xuất trong nước theo quy định của Việt Nam, còn truy xuất xuất khẩu phải đáp ứng thêm yêu cầu riêng của thị trường nhập khẩu.

2. Có cần đăng ký mã GS1 riêng cho từng thị trường không?

Không cần đăng ký riêng cho từng thị trường, doanh nghiệp chỉ cần một mã GS1 Company Prefix, sau đó áp dụng định dạng mã vạch phù hợp với từng thị trường xuất khẩu.

3. Doanh nghiệp xuất khẩu có bắt buộc dùng VeriGoods không?

Không bắt buộc nếu sản phẩm không thuộc nhóm rủi ro cao theo quy định trong nước. Với yêu cầu xuất khẩu, doanh nghiệp cần đáp ứng hệ thống của thị trường nhập khẩu, có thể là một hệ thống khác với VeriGoods.

Kết luận

Doanh nghiệp nên xác định rõ thị trường xuất khẩu trước, tra cứu đúng yêu cầu của thị trường đó, rồi xây dữ liệu truy xuất đủ để phục vụ cả hai mục tiêu: tuân thủ trong nước và thông quan thuận lợi ở nước ngoài.

iCheck Trace hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng hệ thống dữ liệu truy xuất nguồn gốc, chuẩn hóa theo yêu cầu trong nước và có thể mở rộng để đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu.

Cập nhật lần cuối: 26/08/2026